De Enk, garage voor de hele buurt

terug naar initiatieven

Een garage zo oud als Vreewijk zelf. De eerste huizen van het tuindorp ‘ten behoeve van de minder gegoede bevolkingsklasse’, zoals het indertijd werd aangeduid, werden opgeleverd in 1919. Rond die tijd gebruikten aannemers het afwijkende houten gebouw aan De Enk waarschijnlijk als opslagruimte voor bouwmateriaal. In 1930 begon ene Helbers er een garage, oudoom Louis, een broer van de opa van de huidige eigenaar Hans Helbers. Hans runt  de ‘Malle Pietje’ garage sinds 1989, toen hij de zaak overnam van zijn neef, de jonge Louis,  zoon van de oude Louis. De Helbersen zijn geboren en getogen in Vreewijk. Neven, ooms, vader, ze duiken regelmatig op in het verhaal van Hans en hebben een garage drie straten verderop, een huis ernaast of een huis aan de andere kant van de wijk.

IM000993.JPG

De werkplaats heeft dezelfde bouwstijl als de andere huizen in het tuindorp: een puntdak met rode pannen. Alleen is Garage De Enk van grijs geschilderd hout. Binnen neemt een brug de meeste plaats in, ernaast is aan beide kanten twee meter ruimte. Alles bij elkaar zo’n vier bij acht meter. Achterin, aan een klein bureautje op een barkruk zit Hans. Het bureautje biedt net plaats aan een computer, een afsprakenboek en de erop leunende arm van de eigenaar. Aan de wand erachter hangen een paar klassieke pin-ups. Er is veel achterstallig onderhoud. De dakbinten zijn vochtig, er zijn vochtplekken op de wanden. In de raamkozijnen staan kisten met onderdelen, aan een muur hangen ruitenwissers in verpakking, op een plank wat onderdelen en ook spullen in andere raamkozijnen en in kratten langs de muur. Op een werkbank staat een motorblok van een Citroen Traction uit de  jaren vijftig. Knapt-ie op voor een kennis. Er staat geen auto binnen, wel twee motoren.

De Enk2 (2)

De laatste jaren heeft Hans minder te doen. Er zijn periodes geweest dat hij van ’s ochtends vroeg tot ’s avond in de late uurtjes aan het sleutelen was. Alles pakte hij aan: schades, techniek, lassen, uitdeuken, spuiten.  Daar kwam nog APK bij. Altijd had hij afspraken voor de volgende dag, de week erna. Tijdens het sleutelen aan de ene auto of motor, ging de telefoon met een volgende klant. Zijn zoon werkte toen ook nog mee. Inmiddels heeft die een andere baan, pa kon hem niet meer betalen, te weinig werk. Echt druk maakt Hans zich er niet om. Hij heeft minder uitgaven tegenwoordig. De kinderen zijn de deur uit, ze hebben allemaal gestudeerd. ‘Als je ze op de wereld zet, moet je ze ook netjes afleveren. Dat is gebeurd. Ik ben zestig. We zijn thuis met z’n tweetjes.’ Hans popelt om de ruimte flink aan te pakken. Verven, opruimen. Het liefst zou hij er een museum van maken. Oud gereedschap, reclameplaten, oude pin-ups, auto’s uit die tijd. Maar dan wil hij zeker weten dat hij kan blijven. Daarover is hij in overleg met de huisbaas. Het zal wel goed komen, verwacht Hans. Maar tot die tijd gaat hij niet investeren in het opknappen.’

Er zijn nog foto’s uit de tijd van Oom Louis. Die had vaak vijf leerlingen rondlopen. Ze sleutelden meestal op straat voor de deur, het hele jaar door. Naast de garage, handelde hij ook in partijen, die hij her en der op de kop tikte. Vroeger was naast het pand een soort plantsoentje. Oom Louis kon dat deel wel gebruiken om auto’s neer te zetten. Op een gegeven moment heeft hij, met toestemming van de huisbaas, het pleintje bestraat met een partij IJsselsteentjes die hij nog had liggen. 

Regelmatig loopt iemand aan voor een praatje. Meestal zitten de bezoekers met een technisch probleem. Dat kan over een auto gaan, de boot of de bedrading thuis. Hans weet altijd wel een oplossing. Hij is de technische vraagbaak van de buurt. Meestal scharrelt hij ook nog ergens een bruikbaar onderdeel vandaan. Daar gaat veel tijd inzitten maar levert ook een hoop trouwe klanten op, weet hij. Want de verhalen gaan niet alleen over techniek, ook over liefde, geluk, pech of een rare buurman. Ook sterke verhalen doen soms de ronde. Hans heeft zeker vijf flessen whiskey gewonnen van iemand die alles over een bepaald model Mazda dacht te weten. Wedje leggen …….

IM000997.JPG

‘Eerlijk handelen is ook klantenbinding’, zegt Hans. ‘Daarmee kan ik me onderscheiden. Die klanten blijven hun leven lang bij je. Ze vertrouwen je. Ik gooi er niet meteen een nieuw onderdeel in, als het oude is op te knappen of als op de sloop een goede vervanger is te krijgen. Het gebeurt dat mensen bij drie garages langs zijn geweest en hun probleem is nog niet opgelost. Of een ander zegt dat het minstens duizend euro gaat kosten, Als ze bij mij dan klaar zijn voor 125, komen ze terug. Ik bedoel niet dat anderen je altijd belazeren maar ze zijn meestal in ieder geval zakelijker. Laat ik het zo zeggen.’

‘Bijna alle klanten komen uit de straten hier omheen of minstens van zuid. Ik ken ze allemaal, weet van de meesten waar en hoe ze wonen, dat het de zoon is van die en die of de nicht of neef. Vreewijk is van oudsher een echte arbeiderswijk. De meeste mannen werkten in de scheepsbouw. Waar nu Pathe is bij het stadion, waren vroeger de werven van Piet Smit en Verolme. Daar reden ze op hun fietsje heen. Harde werkers, magere lonen. Een hard leven. Ik weet van iemand, die wilde werken voor zijn gezin maar zijn collega´s waren in staking. Kreeg ie een sleutel op zijn harses. Heeft de rest van zijn leven nog rondgelopen met een ontbrekend stuk schedeldak. Is ie oud mee geworden.
Veel mensen kwamen oorspronkelijk van de eilanden. Maar daar was weinig werk en veel honger. Dan maar liever een nieuw bestaan in de grote stad. Zo’n tuindorp als dit was dan niet slecht. En als je eenmaal hier woont, ga je niet terug als je met pensioen bent.’

‘Ik pak echt alles aan. Auto’s, motoren, brommers, fietsen, de scootmobiel. Kom maar op. Ik ben ook Citroen-specialist. Dat is niet voor niks. Aan een Kadetje sleutel je makkelijk. Daar verdien je niks aan. Dat kan iedereen. Maar voor een Citroen heb je wat ik noem sasselouis-klauwtjes nodig. Je moet overal precies tussen met je handen. Maar weet je? Auto’s doe ik om brood te verdienen. Motoren zijn mijn echte liefde.’ 

De Enk (2)´Als de buurvrouw komt met een scootmobiel die niet werkt, laat ik ’m rijden. Ik plak desnoods een bandje van een fiets. Ze weten dat ze hier niet vaak nee te horen krijgen. Soms zijn er rare figuren bij. Ik had een keer een Chinees met water in de olie. Ik aftappen, nieuwe olie erin en gezegd, kom terug na 1000 kilometer, kunnen we bijvullen. Komt ie terug weer water bij de olie. Hoe kan dat???? Had ie zelf gedaan, goedkoper dan olie.’

‘Ik hou de meeste ontwikkelingen van tegenwoordig wel bij. Als je een beetje technisch bent kom je een aardig eind. Je software moet op orde zijn, dan kun je een hoop rottigheid uitlezen, zien wat eventueel kapot kan wezen. In de nieuwe auto’s zit een hoofdcomputer met draden. Dus dat zijn nulletjes en eentjes. En de enige computer die echt moet functioneren zijn je hersens. Zolang die in orde zijn, zit ik hier.’

Dit verhaal is gemaakt in januari 2015.  Garage De Enk sluit op 31 december 2017. Contact: garagedeenk@outlook.nl   

 

Over het thema

Over de initiator

Willem Meyboom is journalist, fotograaf en discjockey en vrijwilliger bij Stichting Rotterdam Vertelt. 

Over de buurt

Tuindorp Vreewijk ligt in de deelgemeente Feijenoord. Het is aan het begin van de vorige eeuw ontworpen door architect M.J. Granpré Molière. De NV Eerste Rotterdamse Tuindorp had als doel ‘het stichten en exploiteren van een of meer tuindorpen, bijzonderlijk ten behoeve van de minder gegoede bevolkingsklasse’. In 2012 is Vreewijk aangewezen als beschermd stadsgezicht. In dit groene stukje Rotterdam wonen anno 2014 ruim 13.500 mensen.

vrijwilliger-worden facebook